Το λιπώδες ήπαρ είναι σήμερα η συχνότερη χρόνια πάθηση του ήπατος παγκοσμίως και συνδέεται στενά με την παχυσαρκία, τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, την αυξημένη χοληστερόλη και την αρτηριακή υπέρταση. Οι νεότερες διεθνείς οδηγίες χρησιμοποιούν πλέον τον όρο Μεταβολική Στεατωτική Νόσος του Ήπατος (MASLD), ο οποίος αντικαθιστά τον παλαιότερο όρο «μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος».

Στα αρχικά στάδια, η νόσος συνήθως δεν προκαλεί συμπτώματα και ανακαλύπτεται τυχαία σε εξετάσεις αίματος ή σε υπερηχογράφημα άνω κοιλίας. Σε ορισμένους ασθενείς μπορεί να υπάρχει αίσθημα κόπωσης ή ήπια ενόχληση στο δεξιό άνω μέρος της κοιλιάς, χωρίς όμως τα συμπτώματα αυτά να είναι χαρακτηριστικά.

Παρότι οι περισσότεροι άνθρωποι με λιπώδες ήπαρ δεν θα εμφανίσουν σοβαρές επιπλοκές, σε ένα ποσοστό ασθενών η απλή συσσώρευση λίπους μπορεί να εξελιχθεί σε φλεγμονή και ίνωση του ήπατος, αυξάνοντας με την πάροδο του χρόνου τον κίνδυνο κίρρωσης, ηπατικής ανεπάρκειας και καρκίνου του ήπατος. Για τον λόγο αυτό, η έγκαιρη αναγνώριση των ασθενών που διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο είναι ιδιαίτερα σημαντική.

Η διάγνωση βασίζεται στον συνδυασμό του ιατρικού ιστορικού, των αιματολογικών εξετάσεων και των απεικονιστικών μεθόδων, κυρίως του υπερηχογραφήματος. Όταν χρειάζεται πιο ακριβής εκτίμηση της ηπατικής ίνωσης, χρησιμοποιούνται μη επεμβατικές δοκιμασίες, όπως ο δείκτης FIB-4 και η ελαστογραφία ήπατος (FibroScan®), οι οποίες στις περισσότερες περιπτώσεις μπορούν να αντικαταστήσουν την ανάγκη για βιοψία ήπατος.

Η αντιμετώπιση επικεντρώνεται κυρίως στη βελτίωση της μεταβολικής υγείας. Η σταδιακή απώλεια σωματικού βάρους, η υιοθέτηση μεσογειακού προτύπου διατροφής, η τακτική σωματική άσκηση και η σωστή ρύθμιση του σακχάρου, της αρτηριακής πίεσης και των λιπιδίων αποτελούν τα αποτελεσματικότερα μέτρα για την αναστροφή της νόσου. Σε επιλεγμένους ασθενείς με προχωρημένη μορφή της νόσου μπορεί να χορηγηθούν εξειδικευμένες φαρμακευτικές θεραπείες, πάντοτε μετά από εκτίμηση από ηπατολόγο ή γαστρεντερολόγο και σύμφωνα με τις ισχύουσες διεθνείς οδηγίες.

Η τακτική ιατρική παρακολούθηση είναι απαραίτητη ώστε να εκτιμάται η πορεία της νόσου, να προλαμβάνεται η εξέλιξη σε προχωρημένη ηπατική βλάβη και να αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά οι συνοδοί μεταβολικοί παράγοντες κινδύνου.

Βιβλιογραφία

1. European Association for the Study of the Liver (EASL), European Association for the Study of Diabetes (EASD), European Association for the Study of Obesity (EASO). EASL–EASD–EASO Clinical Practice Guidelines on the Management of Metabolic Dysfunction-Associated Steatotic Liver Disease (MASLD). Journal of Hepatology. 2024.
2. Rinella ME, et al. AASLD Practice Guidance on Clinical Assessment and Management of Nonalcoholic Fatty Liver Disease (updated for MASLD nomenclature). Hepatology. 2023–2025 update.
3. Allen AM, et al. Guideline-based management of metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease. Postgraduate Medicine. 2024.