Τα εκκολπώματα είναι μικρές προεξοχές του τοιχώματος του παχέος εντέρου που εμφανίζονται κυρίως με την πάροδο της ηλικίας. Η παρουσία τους ονομάζεται εκκολπωμάτωση και αποτελεί ένα πολύ συχνό εύρημα, ιδιαίτερα μετά την ηλικία των 60 ετών. Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν προκαλούν κανένα σύμπτωμα και ανακαλύπτονται τυχαία κατά τη διάρκεια μιας κολονοσκόπησης ή άλλης απεικονιστικής εξέτασης.

Η εμφάνιση των εκκολπωμάτων σχετίζεται με πολλούς παράγοντες, όπως η ηλικία, η κληρονομική προδιάθεση και ο σύγχρονος τρόπος ζωής. Η παχυσαρκία, η μειωμένη σωματική άσκηση, το κάπνισμα και η αυξημένη κατανάλωση κόκκινου κρέατος φαίνεται να αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης επιπλοκών. Αντίθετα, η τακτική άσκηση και μια διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες συμβάλλουν στη διατήρηση της καλής λειτουργίας του εντέρου. Σύμφωνα με τις σύγχρονες επιστημονικές οδηγίες, δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι οι ξηροί καρποί ή οι σπόροι αυξάνουν τον κίνδυνο εκκολπωματίτιδας και επομένως δεν χρειάζεται να αποφεύγονται προληπτικά.

Όταν ένα ή περισσότερα εκκολπώματα φλεγμαίνουν, η κατάσταση ονομάζεται εκκολπωματίτιδα. Τα συχνότερα συμπτώματα είναι ο έντονος πόνος, συνήθως στο αριστερό κάτω μέρος της κοιλιάς, ο πυρετός, η ευαισθησία στην κοιλιά και, σε ορισμένες περιπτώσεις, αλλαγές στις κενώσεις. Σπανιότερα μπορεί να εμφανιστεί αιμορραγία από το έντερο, η οποία απαιτεί άμεση ιατρική εκτίμηση.

Η διάγνωση βασίζεται στο ιατρικό ιστορικό, την κλινική εξέταση και, όταν υπάρχει υποψία οξείας εκκολπωματίτιδας, στην αξονική τομογραφία κοιλίας, η οποία αποτελεί σήμερα την εξέταση εκλογής για την επιβεβαίωση της διάγνωσης και την εκτίμηση της βαρύτητας της νόσου.

Η θεραπεία εξαρτάται από τη σοβαρότητα της κατάστασης. Οι περισσότερες περιπτώσεις ήπιας, μη επιπλεγμένης εκκολπωματίτιδας αντιμετωπίζονται συντηρητικά με προσωρινές διατροφικές οδηγίες, επαρκή ενυδάτωση και αναλγητική αγωγή. Σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες κατευθυντήριες οδηγίες, τα αντιβιοτικά δεν είναι απαραίτητα σε όλους τους ασθενείς, αλλά χορηγούνται επιλεκτικά, ανάλογα με τη γενική κατάσταση, τα συνοδά νοσήματα και τη βαρύτητα της φλεγμονής. Σε περιπτώσεις επιπλοκών, όπως απόστημα, διάτρηση ή απόφραξη, μπορεί να χρειαστεί νοσηλεία, επεμβατική παροχέτευση ή χειρουργική αντιμετώπιση.

Μετά την υποχώρηση ενός πρώτου επεισοδίου εκκολπωματίτιδας, ο γαστρεντερολόγος θα εκτιμήσει αν χρειάζεται να πραγματοποιηθεί κολονοσκόπηση, ιδιαίτερα όταν δεν έχει προηγηθεί πρόσφατος ενδοσκοπικός έλεγχος ή όταν υπάρχουν ευρήματα που απαιτούν περαιτέρω διερεύνηση. Στόχος είναι να αποκλειστούν άλλες παθήσεις του παχέος εντέρου που μπορεί να εμφανίζονται με παρόμοια συμπτώματα.

Η υιοθέτηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής, η διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους, η τακτική άσκηση και μια ισορροπημένη διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες αποτελούν τα σημαντικότερα μέτρα για τη διατήρηση της υγείας του παχέος εντέρου και τη μείωση του κινδύνου νέων επεισοδίων.

Βιβλιογραφικές

1. Schultz JK, Azhar N, Binda GA, et al. European Society of Coloproctology (ESCP) Guideline for the Management of Diverticular Disease of the Colon. Colorectal Disease. 2020;22(Suppl 2):5-28.
2. Qaseem A, Etxeandia-Ikobaltzeta I, Lin JS, et al. Colonoscopy for Diagnostic Evaluation and Interventions to Prevent Recurrence After Acute Left-Sided Colonic Diverticulitis: A Clinical Guideline From the American College of Physicians. Annals of Internal Medicine. 2022;175:416-431.
3. Kruis W, Germer CT, Böhm S, et al. German Guideline Diverticular Disease/Diverticulitis: Part I – Methods, Pathogenesis, Epidemiology, Clinical Characteristics, Diagnosis and Classification. United European Gastroenterology Journal. 2022;10:923-939.
4. Hall JF, Bemelman WA. Colonic Diverticular Disease. In: ASCRS Textbook of Colon and Rectal Surgery. 4th ed. Springer; 2022.
5. Strate LL, Morris AM. Epidemiology, Pathophysiology, and Treatment of Diverticulitis. Gastroenterology. 2019;156(5):1282-1298.e1.
6. Peery AF, Strate LL, Stollman NH, et al. ACG Clinical Guideline: Colonic Diverticulitis. American Journal of Gastroenterology. 2026.