Η χολολιθίαση είναι η παρουσία λίθων (πέτρες) μέσα στη χοληδόχο κύστη. Πρόκειται για μία από τις συχνότερες παθήσεις του πεπτικού συστήματος και αφορά μεγάλο ποσοστό του ενήλικου πληθυσμού. Στις περισσότερες περιπτώσεις οι χολόλιθοι δεν προκαλούν συμπτώματα και ανακαλύπτονται τυχαία κατά τη διάρκεια ενός υπερηχογραφήματος κοιλίας που πραγματοποιείται για άλλο λόγο.

Όταν οι λίθοι εμποδίζουν προσωρινά την έξοδο της χολής από τη χοληδόχο κύστη, μπορεί να εμφανιστεί επεισόδιο κολικού χοληφόρων. Το χαρακτηριστικό σύμπτωμα είναι έντονος πόνος στο δεξιό άνω μέρος της κοιλιάς ή στο επιγάστριο, ο οποίος συχνά αντανακλά στη δεξιά ωμοπλάτη ή στην πλάτη και μπορεί να συνοδεύεται από ναυτία και εμέτους. Εάν ο πόνος επιμένει, συνοδεύεται από πυρετό ή εμφανιστεί ίκτερος (κιτρίνισμα του δέρματος και των ματιών), απαιτείται άμεση ιατρική εκτίμηση, καθώς ενδέχεται να έχει αναπτυχθεί επιπλοκή.

Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό, την κλινική εξέταση, τις αιματολογικές εξετάσεις και κυρίως στο υπερηχογράφημα άνω κοιλίας, το οποίο αποτελεί την εξέταση πρώτης επιλογής για την ανίχνευση λίθων στη χοληδόχο κύστη.

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την παρουσία ή όχι συμπτωμάτων. Οι ασυμπτωματικοί χολόλιθοι συνήθως δεν χρειάζονται θεραπεία. Αντίθετα, όταν προκαλούν επαναλαμβανόμενα επεισόδια πόνου ή επιπλοκές, η λαπαροσκοπική αφαίρεση της χοληδόχου κύστης αποτελεί τη θεραπεία εκλογής και προσφέρει οριστική αντιμετώπιση του προβλήματος.

Χοληδοχολιθίαση

Η χοληδοχολιθίαση είναι η παρουσία λίθων στον χοληδόχο πόρο, δηλαδή στον αγωγό που μεταφέρει τη χολή από το ήπαρ και τη χοληδόχο κύστη προς το έντερο. Η κατάσταση αυτή απαιτεί έγκαιρη διάγνωση, καθώς μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές, όπως οξεία χολαγγειίτιδα ή οξεία παγκρεατίτιδα.

Τα συχνότερα συμπτώματα είναι ο έντονος πόνος στο δεξιό άνω μέρος της κοιλιάς, ο ίκτερος, τα σκουρόχρωμα ούρα, τα αποχρωματισμένα κόπρανα και, όταν συνυπάρχει λοίμωξη, υψηλός πυρετός με ρίγος. Η εμφάνιση αυτών των συμπτωμάτων αποτελεί επείγουσα κατάσταση και απαιτεί άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Η διερεύνηση περιλαμβάνει αιματολογικό έλεγχο της ηπατικής λειτουργίας και απεικονιστικές εξετάσεις. Εκτός από το υπερηχογράφημα, μπορεί να χρειαστεί μαγνητική χολαγγειοπαγκρεατογραφία (MRCP) ή ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα (EUS), τα οποία έχουν υψηλή ακρίβεια στην ανίχνευση λίθων στον χοληδόχο πόρο.

Η θεραπεία πραγματοποιείται συνήθως με την ενδοσκοπική χολαγγειοπαγκρεατογραφία (ERCP), μια εξειδικευμένη ενδοσκοπική πράξη που επιτρέπει την αφαίρεση των λίθων χωρίς ανοικτό χειρουργείο. Μετά την επιτυχή απομάκρυνση των λίθων, στους περισσότερους ασθενείς συστήνεται λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος νέων επεισοδίων και επιπλοκών.

Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή θεραπευτική αντιμετώπιση οδηγούν σε εξαιρετικά ποσοστά επιτυχίας και προλαμβάνουν σοβαρές καταστάσεις που μπορεί να επηρεάσουν το ήπαρ και το πάγκρεας.

Βιβλιογραφία

1. Maple JT, Ben-Menachem T, et al. ASGE Guideline on the Role of Endoscopy in the Evaluation and Management of Choledocholithiasis. Gastrointestinal Endoscopy. 2019 (επικαιροποιημένη χρήση στις πρόσφατες οδηγίες).
2. Manes G, Paspatis G, Aabakken L, et al. ESGE Guideline: Endoscopic management of common bile duct stones. Endoscopy. 2019.
3. Okamoto K, Suzuki K, Takada T, et al. Tokyo Guidelines 2018: Management of Acute Cholangitis and Acute Cholecystitis. Journal of Hepato-Biliary-Pancreatic Sciences. 2018.
4. Crockett SD, Wani S, Gardner TB, et al. American College of Gastroenterology Guideline: Gallstone Disease and Biliary Disorders. American Journal of Gastroenterology. 2024.
5. European Association for the Study of the Liver (EASL). Clinical Practice Guidelines on the Prevention, Diagnosis and Treatment of Gallstones. Journal of Hepatology. 2016 (παραμένουν οι ισχύουσες ευρωπαϊκές οδηγίες).